Pierwsze objawy skoliozy u dziecka - na co powinien zwrócić uwagę rodzic?

Skolioza u dziecka może przez długi czas rozwijać się bez bólu i wyraźnych dolegliwości. Pierwsze zmiany rodzice często zauważają przypadkiem - podczas ubierania, na basenie albo wtedy, gdy ubrania zaczynają układać się na sylwetce nierówno. Objawy łatwo przeoczyć również dlatego, że dzieci i młodzież często noszą luźne ubrania.

Regularne przyglądanie się postawie dziecka jest szczególnie ważne w okresie intensywnego wzrostu. Nie chodzi przy tym o samodzielne stawianie diagnozy, lecz o dostrzeżenie asymetrii, które warto skonsultować ze specjalistą.

Skolioza to nie tylko „krzywe plecy”

Skolioza nie jest wyłącznie bocznym skrzywieniem kręgosłupa ani zwykłą wadą wynikającą z nieprawidłowego siedzenia. To deformacja trójpłaszczyznowa, której może towarzyszyć rotacja kręgów oraz zmiana ustawienia tułowia, żeber, barków i miednicy.

Nie każda nierówność sylwetki oznacza jednak skoliozę. Podobne zmiany mogą mieć inne przyczyny, dlatego domowa obserwacja stanowi jedynie wskazówkę do wykonania profesjonalnej oceny postawy.

Jakie objawy skoliozy może zauważyć rodzic?

Najważniejszym sygnałem są różnice pomiędzy prawą a lewą stroną ciała dziecka. Uwagę powinny zwrócić:

• jeden bark położony wyżej od drugiego,
• jedna łopatka bardziej odstająca lub wyraźniej widoczna,
• nierówne wcięcia w talii,
• różna odległość między opuszczonymi rękami a tułowiem,
• jedno biodro ustawione wyżej lub bardziej wysunięte,
• przechylenie całego tułowia na jedną stronę,
• głowa, która nie znajduje się dokładnie nad środkiem miednicy,
• uwypuklenie żeber po jednej stronie pleców,
• ubrania układające się krzywo mimo odpowiedniego rozmiaru.

Warto pamiętać, że skolioza u dzieci i młodzieży często nie powoduje bólu. Brak dolegliwości nie oznacza zatem, że rozwój kręgosłupa nie wymaga kontroli.

Jak sprawdzić postawę dziecka w domu?

Dziecko powinno stanąć swobodnie, boso, tyłem do rodzica i z opuszczonymi rękami. Plecy najlepiej obserwować bez luźnej koszulki, która może zakrywać niewielkie różnice w ustawieniu łopatek lub talii.

Należy sprawdzić:

• czy barki znajdują się na podobnej wysokości,
• czy łopatki są ustawione symetrycznie,
• czy wcięcia w talii wyglądają jednakowo,
• czy biodra znajdują się na zbliżonym poziomie,
• czy dziecko nie przechyla się wyraźnie w jednym kierunku.

Pomocne może być również zwrócenie uwagi na sposób układania się koszulki, spodni lub spódnicy. Stale opadające jedno ramiączko, krzywo przebiegający dół koszulki albo pozornie dłuższa nogawka mogą wynikać z asymetrii sylwetki.

Na czym polega test Adamsa?

Test Adamsa wykorzystuje się podczas wstępnej oceny postawy. Dziecko staje ze złączonymi stopami i wyprostowanymi kolanami, a następnie wykonuje swobodny skłon do przodu, pozostawiając ręce luźno opuszczone.

Obserwując plecy od tyłu, należy zwrócić uwagę, czy jedna strona tułowia nie znajduje się wyżej. Widoczne uwypuklenie żeber w odcinku piersiowym lub wypukłość po jednej stronie dolnej części pleców mogą wskazywać na asymetrię wymagającą konsultacji.

Test Adamsa nie pozwala jednak samodzielnie rozpoznać skoliozy, określić jej rodzaju ani zmierzyć wielkości skrzywienia. Nie zastępuje więc badania przeprowadzonego przez specjalistę.

Kiedy warto skonsultować dziecko?

Ocena postawy jest wskazana zwłaszcza wtedy, gdy:

• zauważona asymetria stopniowo się zwiększa,
• dziecko znajduje się w okresie szybkiego wzrostu,
• w rodzinie występowała skolioza,
• dziecko wyraźnie przechyla się na jedną stronę,
• ubrania zaczęły układać się inaczej niż wcześniej,
• pojawia się ból pleców lub ograniczenie ruchomości.

Silny albo utrzymujący się ból, osłabienie kończyn, drętwienie lub inne objawy neurologiczne powinny być skonsultowane z lekarzem.

Czy ciężki plecak i niewłaściwe siedzenie powodują skoliozę?

Nieprawidłowa pozycja przy biurku, długie pochylanie się nad telefonem czy źle dobrany plecak mogą prowadzić do przeciążeń i napięcia mięśni. Nie są jednak uznawane za bezpośrednią przyczynę skoliozy idiopatycznej. Niekiedy to rozwijające się skrzywienie powoduje, że dziecko wygląda, jakby stale siedziało lub stało nieprawidłowo.

Co zrobić po zauważeniu asymetrii?

Nie należy czekać, aż dziecko „wyrośnie” z problemu, ani wprowadzać przypadkowych ćwiczeń znalezionych w internecie. Pierwszym krokiem powinna być profesjonalna ocena postawy. W razie potrzeby specjalista może zalecić dalszą diagnostykę oraz dobrać postępowanie uwzględniające rodzaj skrzywienia, etap wzrostu i indywidualne potrzeby dziecka.

W ośrodku ATP-FED w Łodzi zajmujemy się rehabilitacją dzieci i młodzieży, szczególnie w zakresie skolioz, skrzywień kręgosłupa oraz wad postawy. Jeśli zauważasz u swojego dziecka nierówne barki, odstającą łopatkę lub inną asymetrię sylwetki, zapraszamy na konsultację i profesjonalną ocenę.